بنام خداوند جان آفرين حكيم سخن در زبان آفرين
بنام خداوند جان و خرد كزين برتر انديشه برنگذرد
سلام بر همه مهربانان
استانداردهاي آسانسور –
قسمت هفتم
بدليل
اينكه مسئله جديدي بنام آسانسور از مدتها قبل شكل گرفته و روز بروز صنعت ساختمان
كشور با مقوله هاي جديدي در اين رابطه برخورد مي نمايد كه بواقع خطرات زيادي را
بوجود آورده و خواهد آورد بطوريكه ارزش اهميت دادن به آن كمتر از آئين نامه 2800 و
يا ساير مباحث مقررات ملي ساختمان نيست . هركسي شركتي تاسيس كرده و اقدام به ساخت
و نصب به اصطلاح آسانسور نموده است . اگر متوليان امر هرچه سريعتر بداد اين مقوله
نرسند ؛ فرياد واويلاها و وامصيبتها را پس از آن ، شاهد خواهيم بود و طبق معمول
وقتي هم دنبال مقصر مي گردند، بخت برگشته اي را بنام مهندس ناظر به همگان معرفي مي
نمايند . البته مهندسان قديمي ناظر هم به اندازه كافي كلاه سرشان رفته و حواسشان
جمع است ولي نوش جان مهندسان تازه فارغ التحصيل جوياي نام و بدست آورندگان پروانه
هاي اشتغال تمبر خشك نشده و مفت چنگ دلالان برگه هاي نظارت .
بر
اساس آنچه در بالا ذكر نمودم ؛ برآن شدم كه از منابع مختلف ، استانداردها و مقررات
ايمني اين مقوله را جمع آوري نموده و بدليل حجم بالاي اين اطلاعات و محدوديت ظرفيت
وبلاگ بلاگفا ؛ اين مبحث را بصورت قسمتهاي دنباله دار ، ارائه مي نمايم .
7 - درهاي طبقه
7 - 1 ملاحظات كلي
7 - 1 - 1 نواحي باز چاه كه دسترسي به كابين آسانسور
را فراهم مي كنند ، بايد مجهز به درهاي بدون سوراخ باشند. در حالت بسته، فاصله آزاد بين پانلها
يا بين پانلها وچهارچوب تا حد ممكن بايد كوچك باشد .
در صورتيكه اين فواصل از 6 ميلي متر بيشتر
نشوند ، اين شرط برآورده مي شود . جمله دوم بند 0-1-2-2 مقدمهكلي در اين
مورد اعمال نميشود. اين فواصل در صورت وجود، از درون چاه اندازه گيري مي
شوند .
جهت جلوگيري از خطر برش در حين عملكرد طرف
بيروني درهاي خودكار نبايد داراي برجستگيها و يا فرورفتگيهاي بيش از 3 ميلي متر باشد . اين نوع لبه ها
بايد از هر دو جهت حركت داراي "پخي" باشند ، موارد استثناء بر اين
مقررات براي قفلهاي سه گوش در ضميمه (ب) داده شده است .
7 - 1 - 2 براي بررسي جزئيات بيشتر در مورد سمت دروني
درهاي طبقه (سمت چاه )بند 5-4 ملاحظه شود.
7 - 2 مقاومت مكانيكي درها و چهارچوب آنها
7 - 2 - 1 درها و چهارچوبها بايد طوري ساخته شوند تا
به مرور زمان تغيير شكل ندهند.بدين منظور ميتوانند از فلز ساخته شوند.
بكارگيري شيشه مسلح ( شيشه سيمدار ) يامواد
پلاستيكي تنها بمنظور رؤيت طبق بند 7-6-2-2 مجاز ميباشد.
7 - 2 - 2
مقاومت مكانيكي
درها به همراه قفل شان بايد داراي مقاومت
مكانيكي كافي باشند ، بطوريكه در برابر نيروي عمودي معادل 300 نيوتن در هر نقطه اي از پانلها در ناحيه
اي به مساحت 5 سانتي متر به شكل
دايره يا مربع ، از هر دو طرف ، بدان وارد مي آيد بايد :
الف -
بدون تغيير شكل دائمي مقاومت كنند.
ب
- بدون تغيير شكل الاستيك بيش
از 15 ميلي متر مقاومت كنند.
ج
- بعد از اعمال چنين نيرويي
بطور مطلوبي كار كنند.
7 - 2 - 2- 1 در مورد آسانسورهاي با كابين بدون در ،
اعمال نيروي تعريف شده فوق بر روي طبقه ، نبايد موجب تغيير شكلي الاستيك
بيش از 5 ميلي متر در طرف چاه ، گردد.
7 - 2 - 2 - 2 تحت اعمال نيروي معادل 150 نيوتن بطور دستي (بدون كمك ابزار ) در
بدترين نقاط ، در جهت باز شو درهاي خودكار افقي ، فاصله آزاد ذكر شده در
بند 7-1-1 ميتواند از 6 ميلي متر بيشتر
شود ، اما بطوريكه از 30 ميلي متر بيشتر
نشود.
7 - 3
ارتفاع و عرض درها
7 - 3 - 1
ارتفاع
ارتفاع درب
طبقه ها بايد حداقل 195 سانتي
متر باشد .
7 - 3 - 2
عرض
عرض مفيد درب
طبقه ها ، نبايد بيشتر از 5 سانتي
متر از عرض درب كابين ،از هر طرف
بيشتر باشد ،مگر آنكه تمهيدات لازم جهت پيشگيري و ايمني ، انجام گيرد .
7 - 4
آستانه ها ،ريلهاي راهنما ، متعلقات درب
7 - 4 - 1
آستانه ها
درب ورودي طبقه بايد بمنظور مقاومت كافي در
برابر نيروهايي كه در هنگام بارگيري كابين به آن وارد مي آيند ، داراي
آستانه يا چهارچوب باشد . بمنظور جلوگيري از ورود آب به داخل چاه مي توان
شيب مناسبي در كف آن ايجاد كرد .
7 - 4 - 2
ريلهاي راهنماي درها
7 - 4 - 2 - 1 درهاي طبقه بايد بگونه اي طراحي شوند تا
در حين عملكرد عادي و در انتهاي مسير از ريل خارج نشوند و همچنين جابجا نشده
و گير نكنند.
7 - 4 - 2 - 2 درهاي خودكار افقي طبقه ها ، بايد از سمت
بالا و پايين داراي ريل بوده و هدايت شوند .
7 - 4 - 2 - 3 درهاي خودكار عمودي طبقه ها بايد از سمت
چپ و راست داراي ريل بوده و هدايت شوند .
7 - 4 - 3
آويزان كردن درهاي خودكار عمودي
7 - 4 - 3 - 1 در لته هاي درهاي خودكار عمودي طبقه ها
، بايد با دو قطعه جداگانه ، آويزان شوند.
7 - 4 - 3 - 2 ضريب ايمني قطعات آويزان كننده بايد
حداقل 8 باشد.
7 - 4 - 3 - 3 قطر فلكه هاي طناب فولادي آويز ، بايد
حداقل 25 برابر قطر طناب طناب فولادي باشد.
7 - 4 - 3 - 4 طنابهاي فولادي و زنجيرهاي آويز درها در
برابر خارج شدن از شيار قرقره ها و دنده زنجيرها، بايد محافظت شوند.
7 - 5 حفاظت در عملكرد درها
7 - 5 - 1
كليات :
طراحي درها بايد بگونه اي باشد تا خطر ايجاد
جراحت يا آسيب ديدگي ناشي از گير كردن بين در را تا حد امكان كاهش دهد.
7 - 5 - 2
درهاي خودكار مجهز به نيروي محركه
7 - 5 - 2 - 1 طراحي اين نوع در ،بايد طوري باشد تا
آسيب ديدگي اشخاص بعلت برخورد به در
تا حدامكان كاهش يابد . شرايط و الزامات زير بايد برآورده شوند :
7 - 5 - 2 - 1 - 1 درهاي با نيروي محركه
خودكار
7 - 5 - 2 - 1 - 1 - 1 نبايد نيرويي بيش از 150
نيوتن جهت جلوگيري از بسته شدن در ، لازم باشد . اين اندازه گيري در يك
سوم ابتداي حركت درب انجام نمي گردد.
7 - 5 - 2 - 1 - 1 - 2 انرژي جنبشي درب طبقه و
قطعات مكانيكي نصب شده بر آن ، باسرعت ميانگين بسته شدن ، اندازه گيري
و محاسبه شود و نبايد از 6 ژول
بيشتر شود .
7 - 5 - 2 - 1 - 1 - 3
وسيله اي حفاظتي بايد تعبيه گردد تا در هنگام بسته شدن درب ، در
صورتيكه شخص بين درها گير كرده باشد و يا در حال گير كردن باشد بتواند بطور
خودكار موجب باز شدن مجدد درب گردد.
الف -
اين وسيله حفاظتي ميتواند در ، درب كابين تعبيه شود .(بند
8-7-2-1-1-3 را ببينيد )
ب
- عملكرد اين وسيله در 50 ميلي متر انتهاي مسير حركت ضرورتي ندارد.
ج
- در حالتي كه سيستم اين وسيله
حفاظتي پس از مدت زماني آن را غير فعال ميسازد تا بطريقي رفع مانع شود،
انرژي تعريف شده در بالا ، نبايد از 4
ژول بيشتر شود.
7 - 5 - 2 - 1 - 2 درهايي كه در هنگام بسته
شدن تحت كنترل دائمي مصرف كننده ميباشند (مثلا با فشار دگمه ) اگر انرژي
جنبشي محاسبه شده در 7-5-2-1-1-2 از 10
ژول بيشتر شود، سرعت ميانگين سريعترين لته بايد كمتر از 0.3
متر بر ثانيه
باشد.
7 - 5 - 2 - 2 درهاي خودكار عمودي
اين نوع درهاي خودكار تنها براي آسانسور هاي
خودروبر ساختمانهاي خصوصي و آسانسورهاي حمل و نقل بار و مسافر مجاز ميباشند .
چنانچه تمامي شرايط زير برقرار باشد ، بسته
شدن اين نوع درها با نيروي محركه مجاز است :
الف -
بسته شدن بافشار دائمي دگمه اي همراه باشد.
ب
- ميانگين سرعت بسته شدن لته
ها كمتر از 0.3
متر بر ثانيه باشد
.
پ
- همانگونه كه در بند 8-6-1 پيش
بيني شده ، درب كابين از نوع مشبك باشد.
ت
- حداقل دو سوم درب كابين قبل
از آنكه درب طبقه شروع به بسته شدن نمايد، بسته شده باشد.
7 - 5 - 2 - 3
ساير انواع درها
در مورد درهاي نوع ديگر (بطور مثال در لولا
دار) مجهز به نيروي رانشي كه در هنگام باز و بسته شدن درب ،احتمال ضربه به افراد وجود دارد ، تمهيدات
مربوط به درهاي خودكار مجهز به نيروي محركه ،در اين موارد نيز بايد انجام
گيرد .
7 - 6
روشنايي موضعي و چراغهاي نشانگر حضور
كابين
شدت روشنايي طبيعي و يا مصنوعي طبقه در
نزديكي درب طبقه و در كف آن بايد حداقل
50 لوكس باشد ، بطوريكه حتي اگر چراغ آسانسور خراب باشد ، وقتي استفاده كننده درب طبقه را باز ميكند ، بتواند براحتي هر چه
در جلويش قرار دارد ، را تشخيص دهد .
7 - 6 - 2
نشانگر حضور كابين
7 - 6 - 2 - 1 در صورتيكه درب طبقه بطور دستي كار مي
كند ، استفاده كننده بايد قبل از باز نمودن در ،بطور كاملاً واضحي از وجود كابين در محل آگاه شود.
7 - 6 - 2 - 2 بمنظور فوق ، يكي از شرايط زير بايد
برقرار باشد.
الف -
يك يا چند قسمت از سطح درب ، بايد با در نظر گرفتن موارد زير شفاف
باشد تا نور را از خود عبور دهد.
1 -
داراي مقاومت مكانيكي كافي طبق بند 7-2-2 باشد .
2 -
داراي ضخامت حداقل 6 ميلي متر باشد.
3 -
حداقل سطح شيشه خور براي هر درب طبقه 0.015
مترمربع
باشد بطوريكه مساحت قسمت شفاف حداقل0.01 مترمربع باشد.
4 - با
پهناي حداقل 60 ميلي متر و حداكثر 150 ميلي متر
ميباشد لبه پاييني بخشهاي شفاف كه پهن تر از 80 ميلي متر است ، بايد حداقل يك متر بالاتر
كف باشد.
ب -
نشانگر حضور كابين در طبقه بايد وقتي كابين در حال ايستادن است روشن
شود ، ودر تمام زماني كه كابين در طبقه ساكن مانده است، روشن بماند.
7 - 7 كنترل
بسته و قفل شدن درب طبقه
7 - 7 - 1
حفاظت در برابر خطر سقوط
در كاركرد عادي باز كردن درب طبقه و يا هريك از لته ها(در مورد درهاي
چند لته اي ) نبايد امكانپذير باشد مگر آنكه كابين در حالت توقف بوده و يا
در حال رسيدن به نقطه توقف در منطقه بازشوي درب باشد.
منطقه باز شدن نبايد بيش از 0.2 متر در پايين تراز طبقه
امتداديابد.
در صورتي كه در كابين ودرهاي خروجي بطور
همزمان عمل نمايند، منطقه باز شدن درب
مي تواند به حداكثر 0.35 متر در بالا و پايين
تراز طبقه امتداد يابد.
7 - 7 - 2
پيشگيري از قيچي شدن بين كابين و درب طبقه
7 - 7 - 2 - 1
در صورت باز بودن درب طبقات يا
بازبودن يكي از لته هاي آن (در مورد درهاي چند لتهاي ) حركت عادي كابين
ياادامه حركت آن نبايد امكان پذير باشد. اگرچه ، عمليات مقدماتي قبل از
شروع حركت ميتواندانجام شود.
7 - 7 - 2 - 2
موارد استثناء
حركت آسانسور با درب باز در محدوده هاي زير
مجاز است :
الف -
در منطقه بازشوقفل، كه امكان تراز كردن يا تراز مجددكابين نسبت به
كف طبقه را فراهم نمايد، مشروط بر اينكه شرايط بند 14-2-1-2 فراهم گردد.
ب - در
منطقه اي كه تا حداكثر ارتفاع 165
سانتي متر بالاتر از تراز طبقه ، امتداديافته بطوريكه امكان بارگيري توسط
استفاده كنندگان مجاز را (مقدمه عمومي 0-6-2 را ببينيد) ممكن سازد.
علاوه بر فراهم نمودن شرايط
بندهاي 8-4-3 و 14-2-1-5 ،موارد زير بايد فراهم شود.
1 ) در اين حالت ارتفاع مفيد از كف كابين
تا زير چهارچوب فوقاني درب طبقه كمتر
از 2 متر نباشد.
2 ) مادام كه كابين در اين محدوده قرار
گرفته ، بسته شدن درب طبقه بدون هر
گونه عمل خاص بايد امكانپذير باشد.
7 - 7 - 3
باز كردن اضطراري و قفل كردن
هر درب
خروجي بايد به يك وسيله قفل كننده مجهز باشد، بطوريكه شرايط بند
7-7-1 را تأمين نمايد.اين وسيله بايد در مقابل استفاده نادرست حفاظت شود.
7 - 7 - 3 - 1
پيش از حركت كابين درب بايد كاملا" قفل شده باشد. هر چند اعمال
مقدماتي براي حركت كابين مي تواند انجام گيرد. قفل بودن ، بايد توسط وسيله ايمن برقي بر
طبق بند 14-1-2 تشخيص داده شود.
7 - 7 - 3 - 1 - 1 كابين تا هنگامي كه زبانه قفل كننده حداقل به اندازه 7 ميلي متر بالنگه درب درگير نشده ، نبايد
قادر به حركت باشد .
7 - 7 - 3 - 1 - 2 ارتباط بين يكي از اجزاءاتصال (كنتاكت )كه مدار را قطع ميكند و
وسيلهاي كه بطور مكانيكي قفل ميشود بايد مستقيم ساده و حفاظت شده اما
قابل تنظيم باشد.
7 - 7 - 3 - 1 - 3 در مورد درهاي لولايي، قفل بايد نزديكترين
فاصله ممكن به لبه هاي عمودي بسته شو درب ، عمل نمايد،بطوريكه حتي اگر
درها افت يا نشست پيدا كنند، صحيح عمل كند.
7 - 7 - 3 - 1 - 4 اجزاء قفل كننده و اتصالات آن بايد در مقابل
ضربه مقاوم باشند و از فلز ساخته شده و يا با فلز تقويت شوند.
7 - 7 - 3 - 1 - 5 استحكام درگيري زبانه قفل (اجزاءقفل كننده)
بايد بنحوي باشد كه اعمال نيرويي در جهت باز شدن ، مؤثر بودن قفل را كاهش
ندهد.
7 - 7 - 3 - 1 - 6 قفل بايد مقاومت كافي در
آزمون ضميمه (ج - 1) را داشته باشد. بطوريكه بدون تغيير شكل دايمي در
حاليكه نيروهاي حداقل زير بر سطح قفل و در جهت باز شدن برآن اعمال ميشود،
مقاومت نمايد.
الف ) 1000 نيوتن در مورد درهاي كشويي
ب ) 3000
نيوتن بر روي زبانه قفل در درهاي لولايي
7 - 7 - 3 - 1 - 7 عمل قفل شدن و تداوم آن بايد توسط نيروي جاذبه زمين،
آهنرباي دائمي يا فنر انجام گيرد. فنرها در هنگام قفل شدن بايد با فشردگي
عمل كنندو داراي حركت هدايت شده باشند، و به اندازهاي باشند كه در لحظه
باز شدن قفل فنر بصورت كاملا" فشرده در نيايد و فضايي بين حلقه هاي
آن موجود باشد.
در صورتي كه آهنرباي دائمي (يا فنر) به هر
دليلي بنحو مطلوب عمل نكند،نيروي جاذبه نبايد باعث باز شدن قفل گردد. چنانچه تثبيت
اجزاء قفل كننده در محل خود بوسيله عمل يك مغناطيس دائمي صورت پذيرد ،
خنثي نمودن چنين اثري نبايد با وسايل معمولي مثل حرارت ويا ضربه
امكانپذير باشد.
7 - 7 - 3 - 1 - 8 قفل بايد در برابر خطر جمع شدن گرد و خاك كه ميتواند كاركرد مناسب
آنرا مختل نمايد، حفاظت شود.
7 - 7 - 3 - 1 - 9 بازرسي قطعات عمل كننده بايد به آساني امكانپذير باشد. مثلاً
بدنه قفل در اين قسمتها ميتواند شفاف باشد.
7 - 7 - 3 - 1 - 10 در صورتيكه كه اتصالات قفل در داخل جعبه اي قرار دارد
پيچهاي محكم كننده درپوش بايد از نوعي باشد كه در هنگام باز نمودن درپوش
در سوراخها بمانند، و به چاه نريزند.
7 - 7 - 3 - 2
باز كردن اضطراري
هر يك از درهاي طبقه بايد از بيرون به كمك
كليد سه گوشه با ابعاد استاندارد طبق پيوست ب قابل باز شدن باشد.
اين نوع كليد تنها بايد همراه بادستورالعملي
كه حاوي جزئيات هشدارهاي لازم از وقوع حوادثي كه در نتيجه باز كردن درب
، بدون قفل نمودن دوباره آن پايين ميآيد ، به افراد مسئول داده شود.
بعد از باز نمودن اضطراري چنانچه مانعي
براي باز نگهداشتن درب طبقات وجود نداشته باشد ، درب بايد بطور خودبخود قفل شود.
در صورتيكه درهاي طبقه بوسيله درب كابين باز وبسته شود، وسايلي ( مثل فنرها و
وزنه ها ) بايد بسته شدن خودبهخود درب طبقه را وقتي كابين در خارج از
منطقه باز شو قفل قرار دارد و درب طبقه به هر دليلي باز شود، تضمين نمايند .
7 - 7 – 4
وسيله برقي براي اطمينان از بسته بودن درب طبقه .
7 - 7 - 4 - 1 هر درب طبقه بايد مجهز به يك وسيله برقي
براي اثبات حالت بسته بودن آن مطابق بند
14-1-2 باشد، طوري كه شرايط مندرج در بند 7-7-2 رعايت شوند.
7 - 7 - 4 - 2 در مورد درهاي افقي كشويي طبقه كه با درب كابين
بطور همزمان عمل ميكند، اين وسيله ميتواند با وسيلهاي كه براي اثبات حالت
قفل ميباشد يكي باشند به شرط آنكه قفل شدن منوط به بسته شدن مطمئن درب
طبقه باشد.
7 - 7 - 4 - 3 در صورتيكه درهاي طبقات لولايي باشند اين
وسيله بايد بر روي لبه بسته شو درب يا بر روي ابزار مكانيكي كه سبب بسته
شدن درب ميگردد، نصب شود .
7 - 7 - 5
ويژگيهاي مشترك بين وسايل اثبات بسته بودن و قفل بودن درب
7 - 7 - 5 - 1
حركت آسانسور توسط اشخاص از محلهايي كه بصورت عادي در دسترس عموم ميباشد،
نبايد حتي با پل كردن يك سويچ ايمني با در طبقه باز يا قفل نشده
امكانپذير باشد.
7 - 7 - 5 - 2
وسايل واسطه اي كه در قفل استفاده ميشوند بايد عملكردمثبت داشته باشند
.(عملكرد مثبت بدين معناست كه با برقراري جريان، قفلشدن تأييد شود ).
7 - 7 - 6
درهاي كشويي افقي يا عمودي چند لته اي كه بطور مكانيكي بهم متصل شدهاند
. در صورتيكه درها از نوع كشويي افقي يا عمودي چند لته اي باشند و
مستقيما" توسط اتصالات مكانيكي بهم مرتبط باشند، انجام موارد زير مجاز
ميباشد :
الف -
قفل كردن يك لته بصورتيكه اين قفل بتواند بتنهايي از باز شدن ساير
لته ها جلوگيري كند
ب - نصب
وسايل قفل كننده بهمان صورت كه در بند 7-7-4-1 يا 7-7-4-2 براي درهاي تك
لنگه توضيح داده شده است
7 - 7 - 6 - 2
در صورتيكه اتصالات مكانيكي لته ها از نوع غير مستقيم باشد (مانند سيم
فولادي ، تسمه يا زنجير ) طراحي و ساخت آن بايد بگونه اي باشد تا در مقابل
نيروهاي معمولي پيشبيني شده مقاومت لازم را داشته و بطور دورهاي نيز از
آنها بازديد شود.
قفل كردن يك لته بطوريكه اين قفل بتواند
بتنهايي از باز شدن ساير لته ها جلوگيري كند بدون نصب دستگيره مجاز ميباشد.
وضعيت بسته بودن ساير لته ها كه بسته شدن
شان بدون استفاده از وسايل قفلشونده صورت گرفته، بايد توسط محافظهاي
الكتريكي و مطابق بند 14-1-2 تضمين گردد.
7 - 8
بستن درهايي كه بطور خودكار عمل ميكنند
درهاي طبقات كه بطور خودكار عمل ميكنند ، در
زمان كاركرد عادي ، در طول يك بازه زماني مشخص ، بايد بسته شوند . اين
بازه زماني براساس ترافيك آسانسور ،در طول زماني كه فرمان حركت كابين
داده نشده ، تنظيم ميگردد.